Mô hình AI Trung Quốc tháng 10/2026: bức tranh hiện tại

Đây là ảnh chụp nhanh năm phòng lab AI của Trung Quốc tính đến đầu tháng 10/2026: DeepSeek, Qwen của Alibaba, Kimi của Moonshot, Z.ai (Zhipu) và MiniMax. Ngày phát hành, giấy phép và giá tôi lấy từ trang chính thức của từng hãng, và mọi tuyên bố về benchmark dưới đây là của hãng, không phải của tôi. Tôi chưa tìm hiểu ByteDance, Tencent hay các lab khác, nên đây không phải bản đồ đầy đủ.

Những gì đã ra mắt

Giá tính bằng đô la Mỹ trên một triệu token, đọc từ trang chính thức của các hãng vào ngày 5/10/2026.

Hãng	Bản phát hành đáng chú ý gần nhất	Weights và giấy phép	Giá API, input / output
DeepSeek	V4.1-Flash, 10/9/2026 (V4-Pro ra mắt chính thức 13/8)	MIT với V4.1-Flash	Flash: $0,15 / $0,60 giờ thấp điểm, $0,30 / $1,20 giờ cao điểm. V4-Pro: $0,66 / $1,98 giờ thấp điểm
Qwen	Qwen3.8-Max, 2/8/2026	Apache 2.0; weights bản 27B dense và 2.4T-A95B được đưa tin ngày 14/8	$2 / $6 (quốc tế)
Kimi	K3, API ngày 16/7/2026, weights ngày 27/7	Kimi K3 License	$3,00 / $15,00 (cache miss)
Z.ai	GLM-5.3, 14/8/2026, weights ngày 28/8	Giấy phép GLM-5.3 (GLM-5.2 dùng MIT)	$1,4 / $4,4
MiniMax	M3, 1/6/2026	MiniMax Community License	$0,30 / $1,20 với input tới 512K

Giá input là giá cache miss. Giờ cao điểm của DeepSeek là 01:00-04:00 và 06:00-10:00 UTC các ngày trong tuần; mọi giờ khác là thấp điểm, giá bằng một nửa. Thông báo ngày 10/9 nói các yêu cầu deepseek-v4-pro sẽ được chuyển sang V4.1-Flash từ 14/9, nhưng đầu tháng 10 trang giá vẫn liệt kê V4-Pro. Tôi coi danh mục này là chưa ổn định.

“Mở” có nhiều nghĩa

Open weights không phải một loại giấy phép duy nhất. Đọc đúng văn bản giấy phép quan trọng hơn cái nhãn.

• DeepSeek V4.1-Flash và Qwen3.8: giấy phép thoáng chuẩn (lần lượt là MIT và Apache 2.0).
• Kimi K3: quyền cấp khá rộng, nhưng công ty chạy dịch vụ “Model as a Service” mà tính cả công ty liên kết có doanh thu vượt 20 triệu USD trong 12 tháng liên tiếp thì cần ký thỏa thuận riêng. Sản phẩm có trên 100 triệu người dùng hằng tháng hoặc trên 20 triệu USD doanh thu mỗi tháng phải hiển thị “Kimi K3”. Dùng nội bộ được miễn.
• GLM-5.3: Z.ai thay giấy phép MIT của GLM-5.2. Bên lưu trữ (host) mô hình có doanh thu trên 10 tỷ USD “must pass Z.AI’s security review” (phải qua đợt rà soát bảo mật của Z.ai) trước khi dùng thương mại. Hãng nói đã giữ weights hai tuần để đánh giá an toàn.
• MiniMax M3: quyền cấp chỉ cho mục đích phi thương mại. Dùng thương mại phải hiển thị “Built with MiniMax M3” và gửi một thông báo một lần; doanh thu trên 20 triệu USD mỗi năm thì cần văn bản cho phép. Triển khai bản fine-tune cho mục đích thương mại cũng tính là dùng thương mại.

Các hãng tuyên bố gì

• DeepSeek nói pre-training mới và RL quy mô lớn hơn của V4.1-Flash “deliver benchmark results ahead of flagship models, including DeepSeek-V4-Pro” (cho kết quả benchmark vượt các mô hình flagship, kể cả DeepSeek-V4-Pro).
• Qwen nói bản 27B vượt Qwen3.7-Plus lớn hơn ở coding và công việc văn phòng.
• Moonshot nói K3 đạt hiệu năng ở mức frontier trên bộ đánh giá của hãng, nhưng hiệu năng tổng thể vẫn “trails” (kém) Claude Fable 5 và GPT 5.6 Sol. Danh sách hạn chế của chính hãng cũng ghi nhận khoảng cách về trải nghiệm so với hai mô hình này.
• Z.ai gọi GLM-5.3 là “the most capable open-weights model for coding”, đồng thời viết rằng nó “remains behind Claude Fable 5” trên bộ test coding nội bộ.
• MiniMax báo 59,0% trên SWE-Bench Pro và nói M3 là “the first and only open-weight model” kết hợp được coding/agentic ở mức frontier, context 1M và đa phương thức gốc.

Moonshot và Z.ai đều nêu rõ khoảng cách với các mô hình đóng. Tôi thấy điều đó có giá trị hơn các con số bảng xếp hạng, vì mỗi hãng tự chạy theo thiết lập riêng.

Mức độ sử dụng của nhà phát triển phương Tây

Ngày 26/9, CNBC dẫn dữ liệu của OpenRouter và Vercel: mô hình Trung Quốc chiếm 57%-67% số token trên OpenRouter trong tuần 14/9, tăng từ 6%-13% hồi tháng 2. Trên Vercel, tỷ lệ này lên 55% trong tháng 8 từ 11% hồi tháng 1.

Hai lưu ý từ cùng bài báo. Token không phải chi tiêu: bài viết nói “U.S. frontier models still attract more overall spending” (các mô hình frontier của Mỹ vẫn thu hút nhiều chi tiêu hơn). Và khoảng một nửa số token trên OpenRouter đến từ các công ty Mỹ. Một bài CNBC trước đó (7/7) cho biết tỷ lệ token của các công ty Mỹ dùng mô hình Trung Quốc ở mức trên 30% mỗi tuần kể từ 8/2.

Harpreet Arora của Vercel nêu lý do là giá: “Once a model meets the quality bar for the job, that price difference becomes compelling.” (Khi một mô hình đạt chuẩn chất lượng cho công việc, chênh lệch giá trở nên hấp dẫn.)

Chip và kiểm soát xuất khẩu

Mỹ hạn chế các công ty AI Trung Quốc mua chip tiên tiến nhất. Ngày 19/8, CNBC đưa tin các hãng Trung Quốc được cho là đã tiếp cận sức mạnh tính toán của Nvidia ở nước ngoài, và các nghị sĩ đang cân nhắc bịt lỗ hổng truy cập qua đám mây này. Hồi tháng 4, Reuters (qua Capacity) đưa tin ByteDance, Tencent và Alibaba tìm đặt hàng Huawei Ascend 950 sau khi DeepSeek tối ưu V4 cho chip nội địa. Hai ủy ban Hạ viện Mỹ cũng đang điều tra việc mô hình Trung Quốc được dùng ngày càng nhiều. Từ các nguồn này tôi không biết được mỗi mô hình đã huấn luyện trên chip nào và bao nhiêu.

Điều này nghĩa là gì với nhà phát triển nhỏ

Phần này là phân tích của tôi.

Chi phí. Giá niêm yết chính thức của DeepSeek Flash, GLM-5.3 và MiniMax M3 ở mức không quá $1,5 cho một triệu token input; Qwen3.8-Max và Kimi K3 đắt hơn. Giá cũng thay đổi: DeepSeek đổi giá ngày 16/8 rồi lại đổi ngày 10/9. Tôi sẽ so chi phí trên mỗi tác vụ hoàn thành với khối lượng công việc của chính mình, thay vì so theo token.

Tự host. Weights K3 nặng khoảng 1,5 TB và Moonshot khuyên dùng từ 64 accelerator trở lên, nên đó không phải lựa chọn cho một lập trình viên làm một mình. Trong các cỡ tôi đã kiểm tra (K3, M3, V4.1-Flash, Qwen3.8), chỉ bản Qwen 27B dưới Apache 2.0 có kích thước vừa với một máy, và tôi vẫn sẽ kiểm tra yêu cầu bộ nhớ trước khi lên kế hoạch.

Giấy phép. Các ngưỡng doanh thu (10 tỷ USD, 20 triệu USD) còn rất xa với một sản phẩm nhỏ. MiniMax M3 là ngoại lệ đáng chú ý ở quy mô nhỏ, vì dùng thương mại kéo theo yêu cầu ghi nguồn và gửi thông báo. Hãy đọc file LICENSE của đúng phiên bản bạn tải về; Z.ai đã đổi điều khoản giữa hai bản phát hành liền kề.

Dữ liệu và tuân thủ. Chính sách quyền riêng tư của DeepSeek nói họ lưu dữ liệu cá nhân tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Gọi API chính thức của một hãng Trung Quốc nghĩa là prompt của người dùng bạn đi vào hạ tầng đó, điều này có thể là vấn đề với hợp đồng khách hàng hoặc dữ liệu bị quản lý. Chạy open weights qua một bên host thứ ba là con đường khác: chẳng hạn M3 được liệt kê trên Hugging Face cùng các nhà cung cấp như Together AI, Fireworks và DeepInfra. Khi đó điều khoản dữ liệu của bên host áp dụng, nên tôi sẽ đọc chúng. Tôi cũng sẽ để tên mô hình trong file cấu hình, để đổi mô hình chỉ tốn một dòng khi giá, giấy phép hoặc yêu cầu của khách hàng thay đổi.